Mangyaring i-click dito upang tulungan si David McMurrey sa pagbabayad ng web hosting:
Mag-donate ng anumang maliit na halagang kaya ninyo!
Mananatiling libre ang Online Technical Writing.
Noong unang lumitaw ang pagtuturo ng technical writing sa mga paaralan ng inhinyeriya sa unibersidad, ito ay tinukoy bilang mahigpit na obhetibo sa istilo ng pagsulat—hanggang sa paggamit ng passive voice sa halip na unang panauhang “ako.” Ang pamantayang modelo noon ay ang primary research report. Gayunpaman, kalaunan ay kinilala nating higit pa ang technical communication kaysa sa primary research report lamang. Sa mas malawak na pananaw na ito, naging malinaw na ang mga technical writer ay madalas kailangang makibahagi sa mga pagsisikap na mapanghikayat sa kanilang pangunahing gawain.
Ano ang Panghihikayat?
Ang pundamental na estruktura ng mga proposal at progress report ay panghihikayat. Upang makumbinsi ang mga tao na kunin ka para sa isang proyekto at tiyakin sa kanila na maayos ang takbo nito, kailangan mo ng mga estratehiyang mapanghikayat. Sinusuri ng kabanatang ito ang mga karaniwang estratehiya sa panghihikayat upang ihanda ka sa pagsulat ng ganitong mga uri ng dokumento—pati na rin ng mga mapanghikayat na teknikal na dokumento. Sa pag-unawa sa pangkalahatang mga estratehiya sa mapanghikayat na pagsulat, magiging handa ka sa pagbuo ng mga sumusunod na dokumento:
Tandaan: Tingnan ang mga halimbawa ng panghihikayat.
Ang panghihikayat ay ang komunikatibong pagsisikap na kumbinsihin ang mga tao na mag-isip o kumilos sa isang tiyak na paraan—halimbawa, bumoto para sa isang programang pang-recycle sa buong lungsod, tutulan ang pagtatayo ng mas maraming plantang de-kuryente na gumagamit ng karbon, at iba pa—o kabaliktaran!
Para sa ilan, ang panghihikayat ay hindi lehitimong kasangkapan sa technical communication. Para sa kanila, ang technical writing ay dapat “siyentipiko,” “obhetibo,” at “neutral.” Gayunpaman, kung tatanggapin mong ang mga proposal, progress report, résumé, liham-aplikasyon, at maging mga liham-reklamo ay bahagi ng technical communication dahil madalas silang naghahatid ng teknikal na impormasyon, makikita mong mahalagang kasangkapan ang panghihikayat sa technical communication.
Mga Sanggunian:
- Monroe's Motivated Sequence. Changing Works, 2002–2018.
- Toulmin Method. Purdue OWL.
- Aristotle’s Rhetoric. MIT Classics.
Ano ang mga Kasangkapan sa Panghihikayat?
Ang klasikong lapit sa panghihikayat, na inilatag ni Aristotle (384–322 BCE) sa Art of Rhetoric, ay kinabibilangan ng mga sumusunod na apela sa mga mambabasa at tagapakinig:
- Lohikal na apela—Kapag gumagamit ka ng mga dahilan at argumento na sinusuportahan ng mga katotohanan at lohika upang patunayan ang iyong punto, gumagamit ka ng lohikal na apela. Karaniwan nating iniisip na ito lamang ang lehitimong paraan ng pangangatwiran, ngunit ipinapakita ng “tunay na mundo” na hindi ito laging ganoon.
- Emosyonal na apela—Kapag sinusubukan mong pukawin ang galit o simpatya ng mga tao sa isang mapanghikayat na pagsisikap, gumagamit ka ng emosyonal na apela. Ang pagpapakita ng isang batang babaeng tumatakas mula sa nasusunog na baryong binomba ng mga eroplanong pandigma, o isang ibong nababalutan ng langis sa dalampasigang sinalanta ng oil spill—ang mga larawang ito ay pumupukaw ng damdamin tulad ng galit, takot, o awa; ngunit hindi sila nagbibigay ng lohikal na argumento pabor o laban sa isang bagay. Gayunman, maaari nilang makuha ang atensyon ng mga mambabasa at hikayatin silang pagtuunan ng pansin ang natitirang bahagi ng iyong panghihikayat.
- Personal na apela—Kapag inilalahad mo ang iyong mga kwalipikasyon, karanasan, kadalubhasaan, at karunungan—o ng iba—upang palakasin ang tiwala ng mga mambabasa, gumagamit ka ng personal na apela. Tulad ng emosyonal na apela, wala itong lohikal na batayan. Para itong pagsasabing, “Magtiwala ka sa akin.” Gayunpaman, minsan nais ng mga mambabasa na malaman kung sino ka at ano ang nagbibigay sa iyo ng karapatang magsalita nang may awtoridad sa paksa. Gaya ng emosyonal na apela na maaaring gamitin upang makuha ang atensyon at malasakit ng mga mambabasa, ang tamang dami ng personal na apela ay maaaring magpatibay ng kanilang tiwala—o kahit man lang ng kanilang kahandaang makinig sa iyo.
Maaaring nakatagpo ka rin ng tinatawag na “istilistikong” apela: ang paggamit ng wika at mga biswal na elemento upang palakasin ang mapanghikayat na epekto. Halimbawa, ang isang makintab at magarang disenyo ng résumé ay maaaring magkaroon ng positibong epekto tulad ng nilalaman nito.
Sa iyong pag-aaral ng retorika at komposisyon, maaaring nakatagpo ka rin ng tinatawag na Toulmin approach sa panghihikayat. Kabilang sa buong sistema ang claim, grounds, warrant, backing, at rebuttal, ngunit isang partikular na kapaki-pakinabang na elemento ang rebuttal, at isa pa ang tinatawag na concession.
- Rebuttal. Sa rebuttal, tuwirang tinatalakay mo ang mga kontra-argumentong maaaring iharap ng iyong mga kalaban. Ipinapakita mo kung bakit sila mali o kung bakit hindi nila naaapektuhan ang kabuuan ng iyong argumento. Isipin mong kaharap mo ang iyong mga kalaban—anong mga argumento ang ibabato nila sa iyo? Paano mo sasagutin ang mga iyon? Sa isang nakasulat na mapanghikayat na teksto, kailangan mong gayahin ang ganitong palitan ng argumento. Isipin ang kanilang mga kontra-argumento at pagkatapos ay ang iyong mga sagot dito.
Halimbawa ng kontra-argumento. Nagsisimula ang talata sa pag-uulit ng isang argumento laban sa recycling, pagkatapos ay kinikilala ang isang bahagi ng katotohanan nito, ngunit nagtatapos sa pagpapakitang hindi ito mahalaga sa isyu.
Tingnan ang kumpletong halimbawa.
Halimbawa ng isang talatang mapanghikayat. Ang talatang ito ay isa lamang sa ilang talata na naglalayong pahinain ang kilusan para sa recycling.
Ano ang mga Karaniwang Kahinaan sa Panghihikayat?
Dapat mo ring malaman ang mga lohikal na kamalian na karaniwang makikita sa mga pagsisikap na mapanghikayat:
- Mabilisang paglalahat. Kapag gumagawa ka ng konklusyon batay sa napakakaunting ebidensya, ito ay isang mabilisang paglalahat. Halimbawa, kung ipagpapalagay mong may malaking pagbabalik sa istilo ng dekada ’70 dahil nakakita ka ng dalawa o tatlong bell-bottom at paisley na kamiseta sa isang araw, nagbuo ka ng konklusyon mula sa napakaliit at di-kumpletong sample.
- Hindi kaugnay na ad hominem na argumento. Kapag ibinabatay mo ang lahat o bahagi ng iyong panghihikayat sa personalidad, asal, o nakaraan ng iyong kalaban, gumagamit ka ng ad hominem na argumento (nangangahulugang “patungkol sa tao” sa Latin). Halimbawa, kung aatakihin ang isang nasa gitnang-edad na kandidato dahil sa paggamit ng marijuana noong kolehiyo, maaaring ito ay isang personal na atakeng walang kaugnayan sa isyu.
- Argumentong madulas na dalisdis. Ipinapahayag ng ganitong argumento na ang unang hakbang ay magdudulot ng sunod-sunod na pangyayari na hahantong sa hindi kanais-nais o mapaminsalang resulta. Maaari rin itong ilarawan bilang “isang pahayag na ang isang maliit o tila inosenteng hakbang ay tiyak na magpapasimula ng sunod-sunod na pangyayaring magtatapos sa matindi o hindi kanais-nais na kinalabasan.”
- Bandwagon effect. Kung ibinabatay mo ang iyong panghihikayat sa ideyang “ginagawa ito ng lahat,” gumagamit ka ng bandwagon effect. Karaniwang ginagamit ito sa mga patalastas: binibili ito ng lahat—kaya dapat ikaw rin!
- Maling sanhi. Kung igigiit mo na dahil nauna ang isang pangyayari sa isa pa, ito ang naging sanhi nito, maaaring gumagamit ka ng maling sanhi. Halimbawa, isipin na ang iyong ama ay sumali sa IBM noong 1984 bilang isang ordinaryong empleyado at di nagtagal ay nagsimulang bumagsak ang kumpanya. Pagkatapos, umalis siya noong 1995 at nagsimula ang kahanga-hangang pagbangon ng kumpanya. Siya ba ang dahilan ng pagbagsak? Ang kanyang pag-alis ba ang nagligtas sa kumpanya?
- Sobrang pinasimpleng alinman–o na argumento. Kapag binawasan mo ang mga pagpipilian sa dalawa lamang—ang gusto mo at ang isang hindi katanggap-tanggap na opsyon—gumagamit ka ng sobrang pinasimpleng alinman–o na argumento. Halimbawa, maaaring sabihin ng mga tagasuporta ng plantang nukleyar na alinman sa itayo ito o mawalan tayo ng kuryente.
- Maling analohiya. Kapag inihahambing mo ang isang sitwasyon sa isang simpleng bagay o proseso, ito ay analohiya. Ngunit kung ibinabatay mo ang buong panghihikayat sa isang analohiya, maaaring magkaroon ng problema. Ang ilang analohiya ay mali mula sa simula, at sa huli, lahat ng analohiya ay may limitasyon. Halimbawa, sa usapin ng global warming, madalas ihambing ito sa pag-init ng loob ng kotse kapag nakasara ang mga bintana. Ang Digmaang Vietnam ay nabigyang-katwiran sa pamamagitan ng analohiya ng domino na sunod-sunod na bumabagsak. Nakakatulong ang analohiya sa pag-unawa, ngunit hindi nito pinatutunayan ang argumento.
Paano Sumulat ng Isang Mapanghikayat na Dokumento
Narito ang mga gabay sa mapanghikayat na pagsulat sa konteksto ng technical writing:
- Maingat na piliin ang iyong paksa at ang iyong lapit dito. Ang paghahanap ng proyektong mapanghikayat ay parang paghahanap ng makakaalitan. Isipin ang mga pangunahing isyu ng kasalukuyan—global warming, pagkaubos ng ozone layer, alternatibong gasolina, mass transportation, pestisidyo, zero population growth, solar energy, cloning (bioengineering), aborsyon, epekto ng karahasan sa computer at video games, parusang kamatayan, armas nukleyar, digmaang kemikal. Bawat isa sa mga paksang ito ay may maraming aspektong mainit na pinagtatalunan. Hindi lugar ang kursong technical writing para sa karaniwang pro-at-con na sanaysay. Gayunpaman, may teknikal na panig ang mga paksang ito na hahamon sa iyong kakayahan bilang technical writer.
Ano ang mga lohikal na argumento para sa recycling—lalo na ang programang curb-side recycling sa lungsod? Maaaring ito ay mula sa maka-kalikasan (para sa lungsod o planeta) hanggang sa pansariling interes (pagbawas ng gastos sa pamamahala ng basura, pagbaba ng buwis). Ang pagpili ng argumento ay nakadepende sa iyong mambabasa. - Tukuyin ang bawat argumento at planuhin kung paano ito susuportahan. Dapat mong patunayan ang bawat lohikal na argumento gamit ang datos, pangangatwiran, at halimbawa. Hindi sapat ang basta sabihin na mas mura ito o mas epektibo—kailangan mo itong patunayan.
Kung nais mong hikayatin ang lungsod na isaalang-alang ang recycling, maaari mong igiit na mababawasan nito ang pangangailangan sa landfill. Paano mo ito patutunayan? Magsaliksik. Alamin ang dami ng basurang pumapasok araw-araw at ang gastos nito. Tukuyin ang porsyento ng recyclable materials at kalkulahin ang posibleng matitipid sa dami at pera. - Isaalang-alang ang emosyonal na apela. Sa pinakamainam, nakukuha nito ang atensyon at malasakit ng mambabasa. Sa pinakamasama, maaari itong magpasiklab ng matinding damdamin na hahadlang sa malinaw na pag-iisip.
Anong emosyonal na apela ang maaaring gamitin sa promosyon ng recycling? Mga larawan ng umaapaw na landfill? Mga hayop sa nanganganib na tirahan? Makahihikayat ba ito o magpapataas lamang ng kilay ng mga mambabasa? - Isaalang-alang ang personal na apela. Wala itong lohikal na kaugnayan sa argumento, ngunit maaari nitong patatagin ang tiwala ng mambabasa sa iyo bilang may kaalaman at mapagkakatiwalaan. Karaniwang halimbawa ang pagbanggit ng karanasan at edukasyon.
Sa recycling persuasion, maaari mong banggitin ang mapagkakatiwalaang sanggunian gaya ng ulat ng gobyerno o eksperto. Maaari mo ring ilarawan ang iyong karanasan at pagsasanay, o ang pagiging matagal nang residente ng lungsod. - Tugunan ang mga kontra-argumento. Mainam na talakayin ang mga posibleng pagtutol ng iba. Isipin ang mga nagsasabing “pero—pero—pero!” Sagutin ang kanilang mga argumento at ipakitang mali, hindi mahalaga, o maaaring malutas ang mga ito. Tingnan ang halimbawang ito: Recycling: Not a Waste of Money or Time!
Karaniwang pagtutol: “Nakakaabala.” Maaaring sagutin na hindi ito mas abala kaysa sa pagtatapon ng basura. “Mahirap maghiwalay ng mga materyal.” Karamihan sa programa ay hindi nangangailangan ng pag-uuri. “Marumi at umaakit ng peste.” Panahon na para magsaliksik. - Planuhin ang introduksyon. Huwag agad magsimula nang agresibo. Hindi kailangang ilahad agad ang pangunahing punto. Ipakilala muna ang paksa. Mas magiging bukás ang mambabasa.
Sa halip na agad igiit ang pagpapatupad ng recycling program, simulan sa tahimik na layunin na ang dokumento ay “nagsusuri” o “tumitingin” sa posibilidad ng recycling. Ilarawan ang saklaw ng talakayan. - Isaalang-alang ang konklusyon. Dito mo malinaw at tahasang ilalahad ang iyong pangunahing punto, kung hindi mo pa ito nagagawa. Ibuod ang mga pangunahing argumentong sumusuporta rito.
Kung tahimik ang introduksyon, ang konklusyon ang lugar para idiin ang iyong punto. Malinaw na ipahayag na dapat magpatupad ang lungsod ng recycling program at ibuod ang mga dahilan.
Kaugnay na Impormasyon
Carl Sagan’s Baloney Detection Kit
Carl Sagan’s Bullshit Detection Kit — Mas marami pang kamalian.
Ikagagalak ko ang inyong mga opinyon, reaksyon, at puna tungkol sa kabanatang ito: tugon — David McMurrey
